Baza wiedzy

Wrośniak różnobarwny od wieków zachwyca swoimi właściwościami, skutecznie wspierając odporność, łagodząc zapalenia czy pomagając w walce z infekcjami i innymi problemami zdrowotnymi. Podczas spaceru po lesie trudno przeoczyć jego kolorowe, wachlarzowate skupiska wyrastające na drzewach. To jednak nie tylko ozdoba przyrody — w środku tego barwnego grzyba drzemią wyjątkowe substancje aktywne. Mogą one wzmocnić naturalną barierę obronną organizmu, dodać energii na co dzień, niszczyć szkodliwe drobnoustroje, a przy okazji wspierać trawienie i florę jelitową. Nauka dostarczyła już wielu dowodów na te pozytywne efekty. Zanim zanurzymy się w szczegóły badań i zdradzimy, jak samemu skorzystać z jego potencjału, przyjrzyjmy się bliżej temu fascynującemu gatunkowi grzyba. Poznaj wrośniaka różnobarwnego Naukowa nazwa wrośniaka różnobarwnego, Trametes versicolor, tłumaczy się jako „ten, który jest cienki” i „wielokolorowy”. To doskonały opis, który został pierwotnie nadany grzybu w 1939 roku przez czeskiego mykologa Alberta Piláta; wcześniej szwedzki przyrodnik Carl Linnaeus nazywał go Boletus versicolor.1 Wrośniak różnobarwny jest również znany jako Coriolus versicolor i Polyporus versicolor. W Chinach nosi nazwę Yun Zhi, co oznacza „grzyb-chmura”; Japończycy nazywają go Kawaratake, czyli „grzyb nad brzegiem rzeki”. Odkryj fascynującą historię nazewnictwa wrośniaka różnobarwnego Nazwa łacińska Trametes versicolor doskonale oddaje charakterystykę tego grzyba: „trametes” oznacza po łacinie „cienki” (odnosząc się do płaskich owocników), a „versicolor” to „różnobarwny” (dzięki wielopasmowym kolorom). Pierwotnie w 1753 roku Karol Linneusz opisał ten gatunek jako Boletus versicolor1, a współczesną nazwę Trametes versicolor została nadana dopiero w 1939 roku przez czeskiego mykologa Alberta Piláta. Grzyb ma ponad 70 synonimów łacińskich, w tym Coriolus versicolor i Polyporus versicolor. W Chinach znany jest jako Yun Zhi („grzyb chmura”), a w Japonii jako Kawaratake („grzyb przy brzegu rzeki”). Charakterystyka i identyfikacja wrośniaka różnobarwnego Bez względu na nazwę, wszystkie określenia wskazują na ten sam gatunek — grzyb nadrzewny rozkładający martwe drewno. Charakteryzuje się wachlarzowatymi, bez trzonowymi owocnikami tworzącymi malownicze skupiska z wyraźnie strefowanymi pasami kolorystycznymi: od bieli i kremu, przez pomarańczowo-czerwone odcienie, po szarości i czerń.2 Pojedyncze kapelusze osiągają 2-8 cm szerokości przy grubości zaledwie 1-3 mm, tworzą dachówkowato zachodzące na siebie skupiska.2 Jako typowy przedstawiciel hub bez blaszkowych (polypores), nie posiada blaszek — zamiast nich spodnia powierzchnia pokryta jest drobnymi rurkami (3-8 porów/mm) uwalniającymi białe zarodniki.3,4,5 Młode okazy są elastyczne i aksamitne w dotyku, z czasem twardnieją i drewnieją. Przecięcie owocnika odsłania charakterystyczne, białe, kauczukowate wnętrze.5 Co ciekawe, coriolum oznacza po łacinie „mały kawałek skóry” ten opis celnie oddaje tę teksturę.6 Te cechy morfologiczne są kluczowe do pewnej identyfikacji w terenie. Szczegółowe różnice odróżniające od podobnych gatunków omówimy w dalszej części artykułu. Środowisko naturalne wrośniaka różnobarwnego Ten kosmopolityczny grzyb saprotroficzny występuje w USA, Wielkiej Brytanii, Europie, Azji i Rosji. Preferuje martwe drewno liściaste — głównie buki, dęby, brzozy i jesiony — ale toleruje też drewno iglaste, co wyróżnia go wśród innych hub. W USA stwierdzono jego obecność na ponad 70 gatunkach drzew liściastych, co świadczy o jego wyjątkowej plastyczności ekologicznej.7 Wrośniak różnobarwny kolonizuje zarówno powalone kłody, gałęzie, jak i osłabione, żywe drzewa. Na żywych drzewach wywołuje białą zgniliznę, która powstaje na skutek aktywności enzymów ligninolitycznych, które rozkładają ligninę (nadającą drewnu sztywność), pozostawiając celulozę nietkniętą. Proces ten zamienia sztywne drewno w miękką, gąbczastą masę, stanowiącą idealne podłoże dla rozwoju grzyba.8 Wrośniak tworzy charakterystyczne, wielowarstwowe skupiska wachlarzowatych owocników nachodzących dachówkowato na siebie. Ich ułożenie i tęczowa paleta barw — od bieli przez pomarańcz, czerwień po czerń — przywodzą na myśl rozłożysty ogon dzikiego indyka, stąd angielska nazwa turkey tail. Historia wrośniaka różnobarwnego w kontekście Tradycyjnej Medycyny Chińskiej (TCM) Wzmianki o wrośniaku różnobarwnym pojawiają się w Klasycznej Materii Medycznej Boskiego Rolnika (zwanej również Shen Nong Ben Cao Jing), klasycznej księdze chińskiej farmakologii sporządzonej prawie 2000 lat temu. Część materiału w niej zawartego może sięgać aż 476 roku p.n.e.!9 W Azji stosowano go od zarania dziejów jako tradycyjny preparat wspomagający zdrowie.10 Rdzenni Amerykanie również wykorzystywali go w swoich praktykach zielarskich. Według zasad Tradycyjnej Medycyny Chińskiej (TCM) wrośniak różnobarwny tonizował esencję nerkową — podstawową energię życiową oraz harmonizował przepływ qi (energii witalnej). Uważano go za środek klarujący nadmiar „gorąca” — patogenu zapalnego odpowiedzialnego za symptomy zapalne.11 Stosowano go rutynowo na wyczerpanie, poprawę kondycji fizycznej, bóle stawów, stabilizację glikemii, kaszel, duszności astmatyczne12 oraz dolegliwości przypisywane osłabionej śledzionie — wzdęcia, nudności, apatię i luźne stolce. Związek z meridianem śledziony tłumaczy jego reputację immunomodulatora. Współczesna TCM nadal włącza go w terapię WZW, marskości wątroby, kłębuszkowego zapalenia nerek i chronicznego zmęczenia. W Japonii standaryzowane ekstrakty wodne (PSK) są stosowane w połączeniu z regularnym leczeniem raka w Japonii i mogą pomagać w zwalczaniu nieprzyjemnych skutków ubocznych zarówno chemioterapii, jak i radioterapii, prowadząc do lepszej jakości życia pacjentów z rakiem. Sekret właściwości wrośniaka różnobarwnego Klucz do wyjątkowych właściwości tego grzyba tkwi w bogactwie bioaktywnych substancji, z których najważniejsze to: • Beta-glukany i polisacharydy – naturalne regulatory odporności, harmonizujące reakcje immunologiczne • Triterpeny – związki błonowe będące prekursorami steroidowych metabolitów13 • Sterole (ergosterol, fungisterol) – ergosterol pod wpływem UVB przekształca się w witaminę D2 • Polifenole i flawonoidy – wtórne metabolity ochronne o silnym działaniu antyoksydacyjnym14 • Profil mineralno-witaminowy – zawiera selen (bioakumulacja środowiskowa), niacynę (B3) i śladowe ilości witaminy D Ta synergia substancji aktywnych tworzy solidną podstawę właściwości tego grzyba. Jednak prawdziwymi “gwiazdami” są dwa przebadane kompleksy gliko-proteinowe: PSK (polisacharyd-K, handlowo nazywany Krestin) i PSP (polisacharydo peptyd). PSK – wyizolowany w Japonii w latach 60. XX wieku ze szczepu CM-101 – zawiera 28-35% białka i 34-39% węglowodanów. PSP – wyizolowano w Chinach w 1983 r. ze szczepu COV-1 – składa się z 31% białka i 46% sacharydów. Oba bogate w β-(1→3/1→6)-D-glukany i aminokwasy (m.in. glutaminę odpowiedzialną za smak umami), wykazują silne działanie immunomodulujące.15 PSK zyskał międzynarodowe uznanie jako lek wspomagający chemioterapię (Japonia zatwierdziła go w 1977 r.), podczas gdy PSP pozostaje głównie w badaniach przedklinicznych. Potencjał wrośniaka różnobarwnego Ten grzyb funkcjonalny zajmuje wyjątkową pozycję dzięki udokumentowanym badaniom klinicznym na ludziach – rzadkość wśród naturalnych suplementów. PSK (Krestin) posiada status leku w Japonii jako preparat adiuwantowy w onkologii, zatwierdzony przez tamtejsze Ministerstwo Zdrowia od 1977 r. Chińskie władze regulacyjne również autoryzowały preparaty z wrośniaka do terapii wspomagającej w kilku wskazaniach.16 Zachodnia farmakologia dopiero odkrywa jego możliwości, prowadząc systematyczne badania przedkliniczne i kliniczne kluczowych metabolitów wrośniaka. Skumulowane dane naukowe wskazują na minimum 10 udokumentowanych mechanizmów korzystnego wpływu na zdrowie, obejmujących szeroki zakres patologii – od immunomodulacji po wsparcie metabolizmu. 1) Neutralizacja stresu oksydacyjnego, który może uszkadzać komórki Grzyby, podobnie jak rośliny, syntetyzują polifenole jako wtórne metabolity ochronne przed uszkodzeniami płynącymi z promieniowania UV lub innych źródeł.17 Po spożyciu przez człowieka te związki pełnią funkcję antyoksydacyjną, wychwytując reaktywne formy tlenu (ROS). Wolne rodniki uszkadzają błony komórkowe, białka i DNA, przyspieszając starzenie i zwiększają ryzyko nowotworzenia. Polifenole stabilizują te reaktywne cząsteczki, minimalizując kaskadowe uszkodzenia oksydacyjne. W Turkey tail najwyższe stężenia polifenoli koncentrują się w owocnikach, przy czym ekstrakty etanolowe wykazują najsilniejszą aktywność antyoksydacyjną.18 2) Harmonizacja funkcji immunologicznych Bioaktywne metabolity wrośniaka różnobarwnego – przede wszystkim β-glukany, proteoglikany oraz triterpeny – działają jako selektywne immunomodulatory. Najlepiej przebadane frakcje PSK i PSP aktywują wieloetapowe kaskady immunologiczne: • PSK stymuluje cytotoksyczne komórki NK, usprawniając eliminację zainfekowanych i zdegenerowanych komórek19 • PSP wzmacnia prezentację antygenów przez APC oraz selektywnie aktywuje szlaki Th1/Th2, optymalizując fagocytozę. Pomagają w rozpoznawaniu intruzów i nieprawidłowości komórkowych oraz ich eliminacji aby utrzymać organizm w zdrowiu20 • Ekstrakty wodne podnoszą sekrecję kluczowych cytokin prozapalnych: TNF-α (makrofagi), IFN-γ (NK/T-limfocyty), IL-12 (interleukina 12), koordynując kaskadową odpowiedź wrodzoną. Co może pomóc organizmowi w obronie przed patogenami.21 • β-(1→3/1→6)-glukany mogą aktywować limfocyty B, stymulując produkcję przeciwciał: immunoglobuliny M (IgM), która jest wytwarzana jako pierwsza podczas wczesnej fazy nowych infekcji, oraz immunoglobuliny G1 (IgG1), która odgrywa kluczową rolę w długotrwałej obronie immunologicznej przeciwko patogenom, w tym wirusom.22 • Kontrolowana aktywacja cytokin prozapalnych Th1 (IL-2, IFN-γ).23 Działanie wrośniaka różnobarwnego nie polega wyłącznie na pobudzaniu układu odpornościowego. Podobnie jak inne grzyby lecznicze, Trametes versicolor może promować równowagę organizmu. Jedno badanie wykazało,że ekstrakty z fermentowanej grzybni wrośniaka mogą zwiększać zarówno prozapalne, jak i przeciwzapalne cytokiny, prawdopodobnie poprzez aktywację białka zwanego CD69, biorącego udział w sygnalizacji między komórkami odpornościowymi.24 Co niesie duży potencjał dla przyszłych terapii u osób zdrowych jak i tych z zaburzonym funkcjonowaniem układu immunologicznego.25 3) Wpływ na procesy zapalne Antyoksydacyjne metabolity wrośniaka różnobarwnego neutralizują reaktywne formy tlenu, zapobiegając inicjacji kaskad zapalnych. Szczególnie wyczekiwane są badania, które wykażą wpływ metabolitów Turkey tail na przebieg chorób cywilizacyjnych, gdzie przewlekły stan zapalny odgrywa kluczową rolę (np. miażdżyca). Kluczowe mechanizmy przeciwzapalne β-glukanów, triterpenoidów i steroli obejmują obniżanie poziomów prozapalnych cytokin TNF-α, IL-6 oraz NO (tlenek azotu)26. Gdy komórki znajdują się w środowisku prozapalnym, ekstrakty mogą również obniżać poziom związków związanych ze stymulacją odpowiedzi zapalnych.27 Jedno interesujące badanie zilustruowało inną potencjalną korzyść, obserwując szczury z zapaleniem stawów i tolerancją na morfinę. Szczury leczone PSP nie rozwijały uzależnienia od środka przeciwbólowego tak łatwo i doświadczały mniej intensywnych objawów odstawienia. Morfina wydawała się również być bardziej skuteczna ogólnie. Jak to działało? Wydaje się, że wrośniak różnobarwny aktywował specyficzny receptor kannabinoidowy, jednocześnie zwiększając poziom beta-endorfin. Razem te efekty mogą zmieniać sposób, w jaki organizm postrzega ból. Dodatkowa redukcja związków prozapalnych również odegrała pewną rolę.28,29 4) Wsparcie metabolizmu lipidów - czy może stanowić wsparcie przy redukcji wagi? Eksperymenty na modelach hipercholesterolemii u gryzoni wykazały, że frakcje bioaktywne wrośniaka różnobarwnego znacząco obniżają hiperlipidemię – redukując całkowity cholesterol, LDL i triglicerydy. Mechanizm, który do tego doprowadził obejmuje aktywację lipazy lipoproteinowej (LPL), kluczowego enzymu rozkładającego ww. tłuszcze.30 Prebiotyczny efekt PBG (beta-glukan związany z białkiem) obecnego w wrośniaku: selektywnie pomaga w zwiększeniu ilości bakterii Akkermansia muciniphila w florze jelitowej – jest to bakteria skorelowana z: • Redukcją stanów zapalnych w jelitach - co może odgrywać rolę w tworzeniu zdrowszej bariery jelitowej • Wzmacnianiem integralności bariery jelitowej • Poprawą insulinowrażliwości i homeostazy glukozy - co może być istotne w kontroli masy ciała.31 Badanie, które analizowało działanie PBG, wykazało, że przeszczepienie flory bakteryjnej z jelit myszy leczonych PBG do jelit myszy karmionych dietą wysokotłuszczową sprawiało, że ich środowisko jelitowe stawało się bardziej przyjazne dla Akkermansia muciniphila.32 5) Zwiększenie wydolności fizycznej Czterotygodniowa suplementacja myszy ekstraktem z grzybni wrośniaka różnobarwnego przyniosła znaczną poprawę biomarkerów zmęczenia fizycznego. U osobników eksperymentalnych zaobserwowano istotnie niższe stężenia kwasu mlekowego, amoniaku i kinazy kreatynowej (CK) – kluczowych wskaźników katabolizmu mięśniowego podczas wysiłku – w porównaniu do grupy kontrolnej. Dodatkowo suplementowane myszy wykazywały zwiększoną siłę chwytu.33 Efekty te wskazują na ochronę miocytów przed uszkodzeniami mechanicznymi i metabolicznymi oraz możliwą optymalizację metabolizmu tlenowego. Nie zaobserwowano żadnej toksyczności pomimo wysokiego dawkowania, które było mniej więcej równoważne podawaniu od 4 do 21 gramów wrośniaka różnobarwnego dziennie dla osoby o przeciętnej wadze (ok.70 kg). Wymagane są dalsze badania kliniczne przed ekstrapolacją na ludzi – modele gryzoni nie replikują w pełni ludzkiej fizjologii wysiłkowej. 6) Potencjalne zastosowanie w zespole przewlekłego zmęczenia  Zespół przewlekłego zmęczenia (CFS) klasyfikowany jest jako wieloukładowa choroba o nieznanej etiologii, manifestująca się wyczerpaniem, deficytami poznawczymi (“brain fog”), zaburzeniami snu, bólami mięśniowymi i nietolerancją wysiłku.34 Pomimo prowadzonych szeroko zakrojonych badań, przyczyna zespołu przewlekłego zmęczenia nie jest znana. Wydaje się, że czasami może być następstwem infekcji, takiej jak zakażenie wirusem Epsteina i Barr (EBV) lub boreliozy, ale nie ma na to jednoznacznych dowodów. Badanie opublikowane w Journal of Integrative Medicine zbadało, czy wrośniak różnobarwny może przynieść ulgę w CFS. W badaniu 36 osób z tym schorzeniem przyjmowało ekstrakt ze szczepu wrośniaka różnobarwnego o nazwie CV-OH1 przez dwa miesiące. Na koniec badania poziom komórek NK (natural killer) wzrósł o 45%, u uczestników zaobserwowano również różne poziomy aktywacji i supresji limfocytów T. Niskie poziomy komórek NK i niska aktywacja limfocytów T zostały stwierdzone u niektórych pacjentów z CFS,35 więc ekstrakt z wrośniaka różnobarwnego mógł działać w celu zrównoważenia układu odpornościowego. Ponieważ zarówno infekcja, jak i autoimmunizacja zostały zasugerowane jako potencjalne przyczyny CFS,36 wyniki tego badania mogą oznaczać, że wrośniak różnobarwny ma potencjalną rolę do odegrania w badaniach nad CFS poprzez wzmacnianie lub tłumienie odpowiedzi immunologicznych w zależności od potrzeb organizmu. 7) Wsparcie wątroby - właściwości hepatoprotekcyjne Ekstrakty z Trametes versicolor mogą przeciwdziałać toksyczności etanolowej dzięki synergii mechanizmów antyoksydacyjnych i immunoregulacyjnych.37 PSP jako stabilizator ochronnego glutationu: W modelu alkoholowe uszkodzenie wątroby u szczurów, znacząco obniżył markery rozpadu komórek wątroby – transaminazy glutaminowo-pirogronowej w surowicy (SGPT) i transaminazy glutaminowo-szczawiooctowej (SGOT).38 A co z wrośniakiem różnobarwnym a zapaleniem wątroby? PSP jest stosowany w Chinach od lat w leczeniu zapalenia wątroby i wykazuje obiecujące rezultaty w połączeniu z innymi metodami leczenia z tradycyjnej medycyny chińskiej.40 PSP może również zmniejszać działania niepożądane i poprawiać wyniki leczenia pacjentów, gdy jest stosowany wraz z interferonem, powszechnym lekiem farmaceutycznym stosowanym w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby. 8) Aktywność przeciwbakteryjna i przeciwwirusowa wrośniaka różnobarwnego Bioaktywne związki Trametes versicolor wzmacniają wrodzoną i nabytą odporność, tworząc wielopoziomową barierę przeciwko bakteriom i wirusom: • Beta-glukany mogą zabijać bakterie poprzez zwiększenie produkcji tlenku azotu przez organizm.41 • Ekstrakty alkoholowe z hodowanego wrośniaka różnobarwnego mogą uszkadzać błony komórkowe bakterii lub zapobiegać podziałowi komórek bakteryjnych, aby zatrzymać namnażanie się bakterii.42 • PSK wzmacniał aktywność limfocytów B wytwarzających przeciwciała i poprawiał wskaźniki przeżycia badanych zwierząt nawet wtedy, gdy liczba białych krwinek była u nich niska.43 9) Poprawa mikrobioty jelitowej i bariery nabłonkowej Kliniczne i przedkliniczne obserwacje wskazują, że metabolity wrośniaka różnobarwnego mogą poprawić zdrowie jelit poprzez zwalczanie stanów zapalnych i wspieranie korzystnych bakterii. Jedno badanie zbadało, jak PSP wpływa na mikrobiom w porównaniu z antybiotykiem amoksycyliną.44 Dwadzieścia cztery osoby zostały losowo przydzielone do trzech grup — PSP, antybiotyki i kontrola — na osiem tygodni. Analiza stolca wykazała, że PSP miał działanie prebiotyczne, które może obejmować zwiększenie liczby „dobrych” mikroorganizmów w jelitach.45 Z drugiej strony grupa przyjmująca amoksycylinę miała wzrost bakterii patogennych, który utrzymywał się przez 42 dni po zaprzestaniu przyjmowania antybiotyku. Podobne wyniki zaobserwowano, gdy PSP został połączony z rodzajem złożonego węglowodanu zwanego fruktooligosacharydami (FOS) w pożywce hodowlanej wraz z mikroorganizmami powszechnie występującymi w ludzkich jelitach:46 • Korzystne gatunki Bifidobacterium i Lactobacillus zwiększyły się • Patogenne bakterie Clostridium, Staphylococcus i Enterococcus zmniejszyły się • Wyprodukowano więcej krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) i kwasu mlekowego, które mogą odżywiać „dobre” bakterie jelitowe47 i utrzymywać wyściółkę jelit w zdrowiu48 Działanie przeciwzapalne wrośniaka różnobarwnego może przynosić dodatkowe korzyści w przypadkach nieswoistych chorób zapalnych jelit. Myszy z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, którym podano ekstrakty z grzyba, miały niższe poziomy cytokin zapalnych, takich jak TNF-α i IL-6. Ekstrakty wydawały się również zakłócać produkcję cytokin IFN-γ i IL-4.49 Podsumowując, badania te sugerują, że działanie wrośniaka różnobarwnego może poprawić mikrobiom jelitowy i pomóc utrzymać zdrowsze środowisko jelitowe. 10) Może mieć korzystne działanie dla pacjentów z rakiem Chociaż PSK z Trametes versicolor jest stosowany w Azji wraz z tradycyjnymi metodami leczenia raka od dziesięcioleci, nie został jeszcze włączony do powszechnego stosowania klinicznego w świecie zachodnim. Jednak badania są nadal prowadzone, niektóre z nich na ludziach, co jest ekscytującym rozwojem, biorąc pod uwagę, że większość dotychczasowych badań nad grzybami leczniczymi koncentrowała się tylko na zwierzętach laboratoryjnych lub izolowanych hodowlach komórkowych. W niektórych badaniach wrośniak różnobarwny wydaje się działać jako biologiczny modyfikator odpowiedzi, dosłownie modyfikując odpowiedź immunologiczną, aby lepiej wyposażyć organizm w zdolność do celowania i eliminowania nieprawidłowych komórek. Możliwe jest również, że działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne grzyba może zapobiegać uszkodzeniom komórkowym, które mogą prowadzić do nieprawidłowości. Jak wrośniak różnobarwny może działać przeciwko rakowi? Obecny stan badań sugeruje kilka potencjalnych mechanizmów działania wyjaśniających korelację między wrośniakiem różnobarwnym a lepszymi wynikami leczenia u pacjentów z rakiem: • PSK wydaje się poprawiać odpowiedź immunologiczną poprzez zwiększenie aktywacji białych krwinek i regulację w górę kluczowych cytokin.50 • Antyoksydanty mogą chronić tkanki przed wstępnym uszkodzeniem przez czynniki rakotwórcze oraz przed wtórnymi skutkami chemioterapii i radioterapii. • PSP może poprawić naturalne mechanizmy obronne organizmu przed rakiem poprzez usprawnienie działania komórek odpornościowych, zwiększenie zarówno chemokin, jak i cytokin oraz pomoc komórkom dendrytycznym i limfocytom T w eliminowaniu komórek rakowych.51 • PSP może zwiększać funkcję makrofagów w celu lepszego usuwania komórek nowotworowych, gdy jest stosowany w połączeniu z innymi metodami leczenia raka.52 • PSK wydaje się zapobiegać niekontrolowanemu podziałowi komórek rakowych poprzez zakłócanie ich wczesnych etapów cyklu komórkowego, co prowadzi do śmierci komórek rakowych.53,54,55 Efekty te mogą wyjaśniać, dlaczego jedna metaanaliza osób otrzymujących wrośniaka różnobarwnego wraz z tradycyjnymi metodami leczenia raka w badaniach klinicznych wykazała 9% redukcję wskaźników śmiertelności pięcioletniej — szczególnie u osób z rakiem piersi, żołądka i jelita grubego.56 Jednak nie każde badanie dotyczące wrośniaka różnobarwnego i raka pokazuje korzystne wyniki. Potrzebne są dalsze badania, aby określić najlepsze sposoby przygotowania i podawania związków aktywnych dla uzyskania optymalnych rezultatów. Te krótkie podsumowanie efektów dotychczasowych badań oraz implementacji Krestinu w Japonii daje nadzieje na przełom w nadchodzących badaniach klinicznych. Identyfikacja i zbieranie dzikiego wrośniaka różnobarwnego Wszechobecność Trametes versicolor oznacza, że nie jest trudno go znaleźć. Każde miejsce z powalonym drewnem oraz martwymi lub gnijącymi drzewami nadaje się do poszukiwań. Jeśli grzyby rosną od jakiegoś czasu, możliwe jest znalezienie ogromnych skupisk pokrywających pniaki lub powalone kłody. Aby uzyskać najlepsze okazy, szukaj białych lub kremowych pierścieni na brzegach owocnika. (Pamiętaj, aby zostawić część dla innych zbieraczy!) Czy to naprawdę wrośniak różnobarwny? Istnieją trzy główne sposoby odróżnienia wrośniaka różnobarwnego od innych dzikich grzybów: • Kolor. Inne gatunki z rodzaju Trametes nie mają wyraźnie oddzielonych, kontrastujących stref kolorystycznych na wierzchu owocnika. • Rozmiar porów. Pory wrośniaka różnobarwnego są bardzo małe i trudniejsze do rozróżnienia niż te u podobnych grzybów. • Aksamitność. Wrośniak różnobarwny powinien wyglądać jak lekko owłosiony i w dotyku przypominać aksamit. Użyj tych wskazówek, aby znaleźć właściwego grzyba bezblaszkowego podczas wędrówki po lesie na wyprawie grzybobrania. Jak zawsze w przypadku dzikich grzybów, musisz być w 100% pewny, że wiesz, co zidentyfikowałeś, zwłaszcza jeśli planujesz spożyć go w jakiejkolwiek formie. Jeśli masz wątpliwości, wyrzuć go. Najlepszym rozwiązaniem jest pójście z kimś, komu ufasz i kto wie, jak je znaleźć, lub udanie się na wyprawę z lokalnym towarzystwem mykologicznym. 5 rodzajów fałszywego wrośniaka różnobarwnego Te „bliźniaki dwujajowe” wrośniaka różnobarwnego mogą wprowadzać w błąd początkujących zbieraczy: • Stereum ostrea, nieoficjalny „fałszywy wrośniak różnobarwny”, to rodzaj grzyba zwanego grzybem skorupiastym z pasmami kolorów na wierzchu, ale bez porów. Zamiast tego spodnia strona jest płaska i ma czerwony, jasnobrązowy lub brązowy kolor, a wierzch zwykle bardziej się zwija niż prawdziwy wrośniak różnobarwny. • Trametes hirsuta, „włochaty”, jest biały lub szary, nie ma wyraźnych pasm kolorów i ma sporo włosków. • Trametes pubescens ma koncentryczne pierścienie kolorów, ale są one znacznie mniej wyraziste niż u Trametes versicolor; grzyb ten również nie rośnie na drewnie miękkim.57 • Trichaptum biforme, grzyb w kształcie wachlarza rosnący w skupiskach i mający fioletowy odcień wokół krawędzi i na spodniej stronie. Wierzch jest lekko aksamitny z obszarami białymi, brązowymi i czarnymi,58 a w pełni rozwinięte okazy są zwykle mniejsze niż Trametes versicolor. • Trametes ochracea twardnieje, gdy jest jeszcze mały, podczas gdy wrośniak różnobarwny zachowuje pewną elastyczność. Na szczęście żaden z tych podobnych grzybów nie jest trujący. Niektóre po prostu smakują źle i nie wiadomo, czy mają którekolwiek z korzyści wrośniaka różnobarwnego. Jednak nadal najlepiej zachować ostrożność i nie spożywać ani nie używać żadnego grzyba, który nie został pozytywnie zidentyfikowany jako jadalny lub leczniczy. Uprawa wrośniaka różnobarwnego w domu Ponieważ wrośniak różnobarwny rośnie niemal wszędzie, wiele suplementów stworzonych w domu powstaje z okazów pozyskanych z natury. Jednak początkujący grzybiarze, którzy nie mają dostępu do dobrych miejsc do zbiorów, mogą uprawiać wrośniaka w domu, korzystając z gotowego zestawu lub podłoża i zaszczepu. Typowe podłoża to ziarno i trociny, choć możliwe jest również rozpoczęcie uprawy na kłodzie. Można wykorzystać wiele tych samych metod, które stosuje się przy uprawie grzybów jadalnych i leczniczych — dobrze sprawdzą się także w przypadku wrośniaka różnobarwnego. Trametes versicolor preferuje umiarkowane temperatury i wysoką wilgotność, a dojrzewanie zajmuje mu od jednego do dwóch miesięcy. Gdy owocniki są w pełni wykształcone, można je wykorzystać do przygotowania herbaty, wywaru lub nalewek. Dawkowanie i stosowanie wrośniaka różnobarwnego Wrośniak różnobarwny to dość prosty grzyb do włączenia do codziennej rutyny — czy to poprzez dodanie proszku do koktajlu, czy zaparzenie suszonych owocników na relaksującą herbatę. Dobra dawka początkowa to 1 gram sproszkowanego wrośniaka różnobarwnego dziennie. Dawki kapsułek i nalewek różnią się i można je znaleźć na panelu informacji o suplementach producenta. Podane niżej sugestie na temat dawki tyczą się wyłącznie suszonego sproszkowanego owocnika wrośniaka a nie ekstraktu, który wykazuje znacznie większą koncentrację substancji aktywnych. To właśnie ekstrakty są zazwyczaj sprzedawane pod postacią suplementów diety dostępnych komercyjnie a ich dawkowanie zależy od producenta. Zaleca się przyjmowanie do 3 gramów wrośniaka różnobarwnego dziennie dla wsparcia odporności; 3 do 6 gramów dziennie może przynieść dodatkowe korzyści podczas choroby i rekonwalescencji. Choć niektóre źródła sugerują, że nawet do 9 gramów wrośniaka różnobarwnego dziennie jest bezpieczne i skuteczne, najlepiej zacząć od najniższej dawki i powoli zwiększać, aż osiągnie się pożądany efekt. Uwaga: Pamiętaj, że wrośniak różnobarwny nie jest lekiem. Badania nad jego korzyściami wciąż trwają. Zawsze skonsultuj się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji, szczególnie przy przyjmowaniu innych leków. Wybór suplementów z wrośniaka różnobarwnego Jakość bezpośrednio wpływa na skuteczność suplementu z wrośniaka różnobarwnego. Suplementy wykonane z dziko zebranych lub hodowanych owocników oferują najwyższe ilości korzystnych związków. Innym powszechnym sposobem produkcji suplementów z wrośniaka różnobarwnego jest hodowla tylko grzybni na ziarnie. Otrzymany produkt zazwyczaj kosztuje mniej, ale brakuje mu mocy suplementu z owocników. Wszelkie związki lecznicze w grzybni ulegają rozcieńczeniu przez wysoki udział ziarna, które trafia do suplementu podczas przetwarzania. W przypadku wrośniaka różnobarwnego ważne jest również wybieranie suplementów, które przeszły proces ekstrakcji. To właśnie ekstrakcja uwalnia wszystkie związki lecznicze z komórek grzyba, dostarczając pełen zakres efektów. Suplementy są dostępne w sklepach ze zdrową żywnością i produktami naturalnymi, a także online. Przeczytaj recenzje i sprawdź reputację firmy przed zakupem, aby upewnić się, że produkt zawiera to, co deklaruje. Skutki uboczne i ryzyko wrośniaka różnobarwnego Suplementacja wrośniakiem różnobarwnym jest uważana za bezpieczną i powoduje niewiele lub żadnych skutków ubocznych u większości osób. Ekstrakty PSP i PSK były stosowane u pacjentów z rakiem bez problemów w dawkach 1 grama lub więcej dziennie przez okres nawet 10 lat. Nie ma danych wskazujących, jaka dawka może powodować toksyczność. Niektóre osoby mogą doświadczać łagodnych skutków ubocznych podczas przyjmowania wrośniaka różnobarwnego, w tym:59 • Zgagę • Zaparcia • Nudności • Ból w klatce piersiowej • Objawy podobne do przeziębienia lub grypy Inni zgłaszali biegunkę, ciemny stolec i ściemnione paznokcie.60 Pacjenci stosujący PSK w połączeniu z chemioterapią mogą doświadczać nudności, wymiotów, niskiej liczby białych krwinek i problemów z wątrobą.61 Jednak mogą to być również skutki uboczne samej chemioterapii, co utrudnia określenie roli PSK. Kiedy nie brać wrośniaka różnobarwnego Osoby z alergią na grzyby oraz kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny unikać suplementów z wrośniaka różnobarwnego. Chociaż nie są znane interakcje lekowe, ważne jest omówienie wszelkich potencjalnych obaw z lekarzem przed łączeniem grzybów z lekami. Trzeba pamiętać, że informacje zawarte w tym artykule stanowią jedynie przegląd badań i literatury, które nadal wymagają weryfikacji i potwierdzenia na temat bezpieczeństwa oraz skuteczności. Przed włączeniem suplementacji wrośniakiem zawsze skontaktuj się z lekarzem. Czy wrośniak różnobarwny jest bezpieczny dla psów? Wielu właścicieli psów sięga po wrośniaka różnobarwnego jako sposób na poprawę zdrowia swoich czworonożnych przyjaciół. I istnieje jedno badanie sugerujące, że mogą mieć rację. W 2012 roku producenci suplementu PSP o nazwie I’m-Yunity sfinansowali podwójnie zaślepione randomizowane badanie, które przypisało psy z rakiem naczyń krwionośnych zwanym hemangiosarkomą do otrzymywania 25, 50 lub 100 miligramów suplementu dziennie. Na koniec badania najwyższa dawka opóźniła progresję przerzutów w porównaniu z najniższą dawką, a zaobserwowano zależny od dawki wzrost czasu przeżycia w porównaniu z wcześniej rejestrowanymi medianami czasu przeżycia dla psów z tym typem raka.62 Ponieważ badanie było finansowane przez producenta suplementu i nie było grupy placebo, trudno ocenić, jak wiarygodne są te wyniki. Jednak biorąc pod uwagę, że PSP wykazywał zdolność do wzmacniania odporności i przerywania cykli życiowych komórek rakowych w innych badaniach, możliwe jest, że te efekty działały również u psów. Czy wrośniak różnobarwny jest jadalny? Twarda, gumowata konsystencja wrośniaka różnobarwnego sprawia, że nie nadaje się jako grzyb kulinarny. Technicznie można go jeść, ponieważ nie jest trujący, ale istnieją łatwiejsze — i mniej gumowate — sposoby uzyskania jego korzyści. Jak przygotować wrośniaki różnobarwne? Dzikie grzyby zebrane w lesie należy oczyścić przed użyciem lub przechowywaniem. Zacznij od szczotkowania brudu miękką szczoteczką kuchenną, szczoteczką do zębów lub wilgotnym ręcznikiem papierowym. Sprawdź każdy grzyb pod kątem pleśni i wytnij wszystko, co wygląda podejrzanie, w tym kawałki kory lub drewna wciąż przylegające do owocnika. Oczyszczone grzyby można użyć od razu lub wysuszyć do przechowywania. Aby wysuszyć:63 • Umieść wrośniaki różnobarwne na tackach suszarki i susz w temperaturze 35-38°C przez 24-36 godzin. Obracaj tacki co około 8 godzin, aby zapewnić równomierne suszenie. • Alternatywnie, ustaw piekarnik na 40-60°C. Ułóż grzyby na blaszkach do pieczenia i susz przez 24 godziny, zostawiając uchylone drzwi piekarnika i od czasu do czasu obracając blaszki. Suszone grzyby można również kupić online od renomowanych źródeł. Szukaj dziko zebranych lub ekologicznych okazów — lub skontaktuj się z lokalnym towarzystwem mykologicznym, aby sprawdzić, czy jacyś zbieracze w okolicy mają je na sprzedaż! Przechowuj suszony wrośniak różnobarwny w szczelnym pojemniku z dala od światła i ciepła. Przygotowanie herbaty z wrośniaka różnobarwnego Wrośniak różnobarwny ma łagodniejszy smak niż inne grzyby lecznicze, co czyni go dobrym kandydatem na herbatę. Aby zaparzyć porcję ze świeżych lub suszonych grzybów: • Odmierz 5 szklanek wody na każdą 1 szklankę wrośniaka różnobarwnego. • Wlej wodę do dużego garnka i podgrzej do temperatury tuż poniżej wrzenia (80°C jest najlepsze). • Zmniejsz ogień do delikatnego gotowania na wolnym ogniu przed dodaniem grzybów. • Gotuj na wolnym ogniu przez co najmniej godzinę (kilka godzin jest lepsze). • Zdejmij herbatę z ognia i całkowicie ostudź. • Odfiltruj grzyby i przechowuj herbatę w słoiku w lodówce. Przygotowanie wrośniaka w ten sposób daje domowy ekstrakt wodny zawierający korzystne polisacharydy grzybowe. Ciesz się filiżanką codziennie gorącą lub zimną. Dodanie innych składników, takich jak kurkuma, może wzmocnić działanie przeciwzapalne i immunomodulujące. Herbatę z wrośniaka różnobarwnego można również wykorzystać jako świetny wywar do zup i gulaszy, szczególnie dań, które skorzystają z dodatku smaku umami. Włącz wrośniaka różnobarwnego do swojego dnia Dzięki niskiemu ryzyku toksyczności i unikalnym efektom zdrowotnym, wrośniak różnobarwny ma ogromny potencjał jako wsparcie tradycyjnych terapii. Nauka dopiero zaczyna odkrywać możliwości, jakie ten grzyb ma do zaoferowania. PSP i PSK mogą być tylko wierzchołkiem góry lodowej; możliwe, że inne związki w wrośniaku różnobarwnym współpracują z tymi wyjątkowymi polisacharydami, tworząc jeszcze silniejsze efekty. Więc śmiało — sprawdź pobliski las lub park, aby zobaczyć, czy uda Ci się wypatrzyć kolorowe wrośniaki różnobarwne wyrastające na pniach. Zabierz kilka do domu na herbatę lub wypróbuj codzienny suplement dla dodatkowego wsparcia zdrowia.   Bibliografia: https://www.first-nature.com/fungi/trametes-versicolor.php https://practicalselfreliance.com/turkey-tail-mushroom/ https://en.wikipedia.org/wiki/Boletus https://en.wikipedia.org/wiki/Polyporus https://en.wikipedia.org/wiki/Trametes_versicolor https://www.latin-is-simple.com/en/vocabulary/noun/7049/ https://www.macalester.edu/ordway/biodiversity/inventory/turkeytailfungus/ https://www.energy.gov/science/articles/behind-scenes-how-fungi-make-nutrients-available-world https://en.chinaculture.org/library/2008-01/31/content_26874.htm https://www.sciencedirect.com/sdfe/pdf/download/eid/3-s2.0-B9780123850959000270/first-page-pdf https://www.whiterabbitinstituteofhealing.com/herbs/turkey-tail/ https://shen-nong.com/eng/herbal/yunzhi.html#g https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4615-4913-0_23 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20696007/#:~:text=Phenolics https://www.sciencedirect.com/sdfe/pdf/download/eid/3-s2.0-B9780123850959000270/first-page-pdf https://www.longdom.org/open-access/chinese-fda-approved-fungal-glycanbased-drugs-an-overview-of-structures-mechanisms-and-clinical-related-studies-2161-1025.1000141.pdf https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2835915/ https://www.academia.edu/34023452/Antioxidant_Anti_Inflammatory_Activities_and_Chemical_Composition_of_Extracts_from_the_Mushroom_Trametes_Versicolor https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3206987/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31030754/ https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4684115/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25480394/ https://www.sinobiological.com/resource/cytokines/cytokines-types https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31791317/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14996412/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29521529/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33260615/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30584942/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16310221/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32780205/ https://en.wikipedia.org/wiki/Akkermansia_muciniphila https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/mnfr.201801231 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5666542/ https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/chronic-fatigue-syndrome/symptoms-causes/syc-20360490 https://www.cdc.gov/me-cfs/about/possible-causes.html https://www.heraldopenaccess.us/openaccess/chronic-fatigue-syndrome-an-autoimmune-disorder-of-the-neuroendocrine-system#:~:text=Chronic https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31276724/ https://www.dl.begellhouse.com/journals/708ae68d64b17c52,4cf0547d63409c36,7349c1b13913625d.html https://www.dl.begellhouse.com/journals/708ae68d64b17c52,684673684ea939cb,04dc9159679bcee5.html https://www.discoverymedicine.com/Yajing-Chang-2/2017/04/coriolus-versicolor-polysaccharopeptide-as-an-immunotherapeutic-in-china/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26802244/ https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4972825/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6966256/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25006989/ https://www.gutmicrobiotaforhealth.com/the-effects-of-probiotics-and-prebiotics-on-our-gut-microbiota/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23435630/ https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7483512/ https://www.cell.com/cell-host-microbe/pdfExtended/S1931-3128(18)30559-6 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21796702/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12168863/ https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5592279/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23497877/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18366723/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25510899/ https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3656332/#:~:text=TLR https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22185453/ https://www.mushroomexpert.com/trametes_pubescens.html https://mdc.mo.gov/discover-nature/field-guide/violet-toothed-polypore https://www.medicalnewstoday.com/articles/turkey-tail-mushroom#risks https://draxe.com/nutrition/turkey-tail-mushroom/#Risks_and_Side_Effects https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-648/coriolus-mushroom https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3440946/ https://foragedfoodie.blogspot.com/2016/11/preserving-turkey-tail-mushrooms.html  

grzyb funkcjonalny z glukanami, PSK i PSP. Zapoznaj się ze składem Trametes versicolor, formami produktów (proszek, ekstrakt, kapsułki) oraz kryteriami wyboru wysokiej jakości suplementu.